روند فرقه‌گرایی

فرقه‌گرایی و انحرافات مذهبی در ایران سابقه دیرینه‌ای دارد. نگاهی به تاریخ معاصر ایران، نشان می‌دهد که جامعه ایران همواره از ناحیه فرقه‌های مذهبی مانند بابیگری، عرفان کاذب و تصوف یا صوفیگری مورد تهدید قرار گرفته است. با شکل‌گیری نظام جمهوری اسلامی که بر اساس آموزه‌های دینی استقرار یافته است این تهدید افزایش یافته و همچنان ادامه دارد. چرا که فرقه‌های منحرف مذهبی و سیاسی با استفاده از فرصت بوجود آمده پس از پیروزی انقلاب ابتدا با ایجاد تفرقه میان شیعه و سنی بخشی از جامعه ایران را مقابل هم قرار داده و نظام برای مقابله با این تهدید هزینه‌های زیادی پرداخته است.

طرح مسأله

جامعه دینی ایران در دوران کنونی حیات تاریخی – سیاسی خود، بیش از هر عصر و دوران دیگری در معرض چالشها و تهدیدهای سیاسی – مذهبی و امنیتی قرار دارد. در سالیان اخیر شاهد پیدایش و شکل‌گیری فرقه‌های منحرف مذهبی بودیم.

از سویی، نظام سیاسی ایران بر اساس آموزه‌های دینی شکل گرفته و اداره می‌شود و این موضوع باعث شد دشمنان با نفوذ در بین گروهها و فرقه‌های مذهبی و یا حتی تأسیس فرقه‌های منحرف مذهبی در راستای اهداف خود نظام دینی را با چالش و حتی با تهدید امنیتی – سیاسی مواجه سازند. از سوی دیگر انقلاب اسلامی که با هویت فرهنگ دینی ساختار سیاسی – امنیتی رژیم پهلوی را از بین برده و درصدد نهادینه کردن آموزه‌های اصیل دینی در جامعه است از طرف فرقه‌های منحرف مذهبی مورد تهدید قرار دارد.

بنابراین در این فصل سعی داریم با گوشه‌ای از چالشهای سیاسی و مذهبی از ناحیه فرقه‌های منحرف مذهبی فراروی نظام جمهوری اسلامی قرار دارد آشنا شویم.

تعریف مفاهیم

فرقه (sect) در علوم سیاسی تعریف خاصی دارد که ذیلاً به آن اشاره می‌کنیم.

«این واژه هم در مورد بخشی از جامعه که از مذهب رسمی جدا شده یا به آئین گرویده باشند و توسط همگان به اسمیت شناخته نشده است به کار می‌رود و هم مسامحتاً در هر نوع جنبش جدایی طلب (زبانی، مذهبی، سیاسی و غیره)(1) اطلاق می‌گردد بنابراین فرقه در اینجا یعنی گروهی که از آموزه‌های اصیل اسلامی منحرف شده و در حدود تعریف جدیدی از مذهب رسمی است.

فرقه‌گرایی نیز در علوم سیاسی تعریف خاص دارد که برای آشنایی بهتر بدان اشاره می‌شود. «این واژه به معنای قطع رابطه با افراد بیرون از یک گروه و تعصب شدید نسبت به گروه خود و در نتیجه تبدیل شدن به یک دسته جدا از مردم می‌باشد.»(2) با این تعریف می‌توان گفت فرقه‌گرایی یک نوع جدایی طلبی از متن جامعه و تأسیس گروهی که اعمال و افکارشان در مقابل هنجارهای رسمی جامعه است.

انحراف (Deriance) واژه انحراف در جامعه شناسی اینگونه تعریف می‌شود: «انحراف هرگونه رفتاری است که با انتظارات جامعه یا یکی از گروه‌های مشخص درون جامعه منطبق و سازگار نباشد. انحراف دوری جستن و فرار از هنجارهاست و هنگامی رخ می‌دهد که فرد یا گروهی معیارهای جامعه را رعایت نمی‌کند.»(3) بنابراین افراد یا گروه‌های منحرف بر اساس یک شاخص و معیار جامعه تعریف و سنجیده می‌شود.

 مبانی لازم برای برنامه ریزی جهت شکل گیری وتقویت اتحاد ملی وانسجام اسلامی
در مراحل قبلی، عوامل موثر برشکل گیری وتقویت اتحاد ملی وانسجام اسلامی در کودکان ونوجوانان مورد شناسایی قرار گرفت. درذیل مبانی لازم برای برنامه ریزی و هدایت وشکل دهی اتحاد ملی وانسجان اسلامی ارائه شده است.
مراحل:
1- بیان اهداف کلی (غایت ها) واهداف رفتاری (تعیین انتظارات)
2- شناخت دقیق وضع موجود
3- تعیین شکاف بین وضع موجود و وضع مورد انتظار
4- تعیین دلایل وعوامل ایجاد شکاف
5 -برنامه ریزی
6- اجرا»
7- نظارت
8- ارزشیابی وبازخورد
 

مقدمه:
اتحاد ملی یک مساله داخلی است وانسجام اسلامی یک مساله خارجی وهرکدام نیازمند راهکارهای متفاوت (وحتی گاه متناقض) می باشند. چرا که یک راهکار ممکن است منجر به انسجام اسلامی بالا، اما اتحاد ملی پایین وبالعکس راهکار دیگری ممکن است منجربه اتحاد ملی بالا ولی انسجام اسلامی پایین شود. دراین نوشتار سعی بر ارائه راهکارهایی است که همزمان منجر به اتحاد ملی وانسجام اسلامی بالایی گردند واز ارائه راهکارهایی با نتایج متضاد یا متناقض و گیج کننده پرهیز شده است. پیش از ارائه هرگونه راهکار بایستی عواملی که منجر به اتحاد ملی وانسجام اسلامی در کودکان ونوجوانان می شوند را شناسایی نماییم وپس از آن با برنامه ریزی های دقیق زمینه های لازم را برای تقویت شکل گیری نگرش مثبت نسبت به اتحاد ملی وانسجام اسلامی وهمچنین کسب دانش لازم وایجاد رفتارها مناسب فردی وگروهی فراهم کرد. مبانی نظری تحقیق، مطالعات رشد کودک ونوجوان و مصاحبه های صورت گرفته توسط محقق با تعدادی از دانشجویان عوامل مهم وتاثیرگذار برکودکان ونوجوانان (که می توان از طریق آنها به تقویت اتحاد ملی وانسجام اسلامی پرداخت) را به شرح مدل ذیل استخراج نمود.
(شکل یک -  مدل مفهومی عوامل موثر در شکل گیری و تقویت اتحاد ملی و انسجام اسلامی )

     1.         سوء تفاهم و بی اطلاعی از مبانی صحیح تفکرات یکدیگر

                   2.         دسیسه ها و نقشه های تفرقه آمیز دشمنان مشترک

                   3.         بی توجهی به انتقال سریع اطلاعات

                   4.         توهمات غلط و کج فهمی و برجسته کردن اختلافات و وارد کردن تهمتهای نادرست به فرق مختلف

                   5.         خودخواهی و خودپسندی و اولویت دادن به منافع مقطعی به جای اولویت دادن به منافع اسلام و مسلمین

                   6.         اختلافات و تنازعات وتعصبات افراطی قومی و مذهبی ونژادی میان مسلمانان

                   7.         عدم شناخت و عدم اجرای صحیح سیره نبوی دربرقراری انسجام اسلامی