بیش از نیم دهه پیش دغدغه اصلی جویندگان علامتهای سوال بی پاسخ بدنبال واقعیت حقیقی گمشده ایی بود که جز عالمان و معلمان دین و درس برای آن پاسخگویی نبود ، حقیقت گمشده آخر الزمان که در آمدنش فرش زرین حیات زندگی را میگسترانیم در حاله از بودن ما در مقابل واقعیت تشخیص بود ! که ما در حضور که سراپا نخواهیم شناخت چگونه تشخیص را بر سره و ناسره خواهیم داد و شاید دغددغه حتی علمای محض نیز بود که این

خود باز علی رغم ضعف سیستم آموزشی که میدانیم در کشورهای اروپایی بیش از دو قرن است رشته آخرالزمان شناسی دارند و ما اندر خم یک کوچه .....

و اما حال ...

همان علامتهای سوال و تردید و تعجب از احوال کار خویشتن پس از سپری کردن آن پاسخهای ضد و نقیض به حول حوادث تلخ و بد این روزها سرازیر گشته که واقعیت سره از ناسره حالا چیست ؟؟ که این مهم خود نه وظیفه من بعنوان یک نگارنده مطلب بل بعنوان مبلغ اصول به دیگر دوستان چه از جنس حال و یا جنس گذشته و یا از آموزگار گرفته تا خاص و عام بعنوان یک تکلیف پیشنهاد دارم که انبوه سوالات و تفکرات تداعی شده نسل جدید را بی پاسخ نگذارند و سکوت و تامل اگرچه توانایی تخریب را ندارد اما چاه را از چاله بر مخاطب تشخیص میدهد لذا نوشتن از یک سو ، گفتن و درس از قدیم و جدید از سویی دیگر بر این مهم میسور خواهد بود . روشهای جدید خبری و نگارشهای نوین وبلاگی و رفتارهای بسیار محافظه کارانه عاملین باید قدرت تشخیص را برای ما بوجود آورد لذا بر مخاطبین معزز است که بر ارائه نکات نقض و چاره اندیشانه تاملی بیشتر ورزند و با تکیه بر محوریت عقلایی و شرعایی  ، سره را از ناسره قدرت نهیم و در این مورد مبلغ ورزنده ایی باشیم . گرچه صحبت در این مورد بسیار است اما تشخیص را بر تدبر افکار دوستان مینهم . 

ولایت مداری عامل وحدت، یکپارچگی و هدفمندی است.نماینده مردم بیرجند و درمیان در مجلس در مراسم روز سوم شهدای فرماندهی انتظامی استان گفت: سران صهیونیست چندی قبل تشکیل جلسه دادند و در آن محفل بر سر این که چطور و چگونه باید ایران اسلامی را از سر راه برداشت بحث و تبادل نظر کردند. حجت الاسلام والمسلمین «حسین ابراهیمی» افزود: یکی از سران صهیونیست در این محفل اعلام داشته است که انقلاب اسلامی دارای 3 ویژگی است و به سادگی نمی شود با این نظام برخورد کرد.وی ادامه داد: شیعه 2 بال سرخ و سبز دارد که بال سرخ آن ایثار و شهادت است و در کربلای حسین (ع) به وجود آمد.وی افزود: بال سبز، آرمان ظهور موعود حضرت بقیة ا...(عج) است، عدالت گستری که ریشه ظالمان را از دنیا برمی کند و عدل و داد را در تمام جهان برقرار می کند.وی به نقش بی بدیل ولایت اشاره کرد و گفت: در دوران فتنه نقش ولایت را درک می کنیم. وی به حوادث روز عاشورای تهران اشاره کرد و گفت: همه اسباب را چیده بودند و عده ای آدم مسلح به سلاح سرد، سازمان یافته و آموزش دیده به راه اندا خته بودند.وی گفت: آن چه نظام را نگه داشت توجه به کربلای حسینی، عزت امام حسین(ع) و ولایت مداری بود.وی حضور یکپارچه مردم در محکومیت هتک حرمت به عاشورا را باشکوه و پاسخ محکمی به فتنه گران دانست.وی با اشاره به بیانات مقام معظم رهبری، جریان فتنه را شامل دو بخش دانست که یک بخش جریان ضد انقلاب، ضد اسلام و ضد ائمه و جریان دوم، جریان قدرت طلب و فرصت طلب بود که می خواستند به قدرت برسند.وی افزود: جریان اول ماری سمی و خطرناک و سزاوار سرکوب است. گر چه هم قدرت طلبان و هم جریان ضد انقلاب به هم رسیدند و هر دو باید سرکوب شوند.

با پیروزى انقلاب اسلامى و آغاز بیدارى اسلامی، جهان اسلام مفهوم جدیدى مستقل از مناطق جغرافیایى پیدا کرده است. جمهورى اسلامى ایران نیز به عنوان محور خیزش و بیدارى اسلامى در واقع در کانون بحرانها و درگیریهاى مذکور قرار دارد.

باید بر این نکته تاکید کنیم که مهمترین اثرى که پیروزى انقلاب اسلامى بر این حوزه وسیع جغرافیایى داشته است احیاگرى و بیدارگرى ملتهاى مسلمان است. این مسئله موجب خیزش جمعى توده هاى مسلمان نه تنها در رویکرد مجدد به انجام فرائض دینى بوده بلکه موجب طرح اسلام سیاسى بر این مبنا گردیده که اسلام مى تواند پایه و اساس نظام سیاسى را در دنیاى مسلمان شکل دهد. در نتیجه خیزش هاى اسلامى در قالب نهضت هاى آزادى بخش و استکبار ستیز شکل تازه اى به خود گرفت.

 مبانی لازم برای برنامه ریزی جهت شکل گیری وتقویت اتحاد ملی وانسجام اسلامی
در مراحل قبلی، عوامل موثر برشکل گیری وتقویت اتحاد ملی وانسجام اسلامی در کودکان ونوجوانان مورد شناسایی قرار گرفت. درذیل مبانی لازم برای برنامه ریزی و هدایت وشکل دهی اتحاد ملی وانسجان اسلامی ارائه شده است.
مراحل:
1- بیان اهداف کلی (غایت ها) واهداف رفتاری (تعیین انتظارات)
2- شناخت دقیق وضع موجود
3- تعیین شکاف بین وضع موجود و وضع مورد انتظار
4- تعیین دلایل وعوامل ایجاد شکاف
5 -برنامه ریزی
6- اجرا»
7- نظارت
8- ارزشیابی وبازخورد
 

باید این پرسش اصلی را که آسیب‌ها و تهدیدهای متوجه اتحاد ملی چیست؟ مورد توجه قرار داد. بی تردید در گام نخست باید بر این نکته اذعان داشته باشیم که شناخت آسیب‌ها و تهدیدات متوجه هر موضوع یا پیکره مورد هدفی نیازمند شناخت دقیق ابعاد موجود و وجوه قابل تعریف آن موضوع آن هم در وضعیت طبیعی درباره آنهاست.

در لحظات آغازین نوروز یک هزار و سیصد و هشتاد و شش هجری شمسی، مقام معظم رهبری نظام جمهوری اسلامی ایران در پیام نوروزی خطاب به ملت ایران، بنا به رویه سال‌های گذشته، به نام گذاری این سال پرداختند.

در تاریخ پر فراز و نشیب اسلام، تفرقه و نفاق بین مذاهب و ملل اسلامی. ازمسایل بغرنج و بنیان کن جوامع اسلامی بوده است که خسارات و لطمات مادی و معنوی جبران‏ناپذیری بر پیکر امت واحده اسلامی وارد ساخته است. این زخم خونین در چهره زیبای امت اسلامی از دید مصلحان امت پنهان نمانده و نگرانی آنان را بر انگیخته است. از این رو، در مقاطع تاریخی متعددی، این مصلحان درصدد ایجاد وحدت بین مسلمین برآمده تا التیام بخش دردهای قلب خونین امت اسلامی باشند. اما هریک از اینان اهداف ویژه‏ای را نیز دنبال می‏نمودند.
چهره‌ی شاخص مصلحان وحدت طلب امت اسلامی "سید جمال الدین اسدآبادی" است که به همراه شاگردش "شیخ محمد عبده"، وحدت اسلامی را از مهمترین اهداف آرمانی خود می‏دانست و در این راه تلاش و کوشش فراوانی به عمل آورد. در این راستا، وی وطن خاصی برای خویش انتخاب نکرد و در طول عمر مبارزاتی خود به کشورهای متعدد سفر نمود و سکنی گزید. دیگر فردی که در راه وحدت اسلامی اقدام نمود، رئیس جامع‏الازهر مصر، شیخ محمود شلتوت بود که فتوای جواز پیروی از فقه شیعه را صادر نمود و مذهب تشیّع را در ردیف چهار مذهب فقهی اهل سنت برسمیت شناخت. تاسیس مرکز "دارالتقریب بین المذاهب الاسلامیه" در قاهره توسط آیت اللّه محمد تقی قمی در ایجاد این گرایش معتدل در شخص شیخ محمود شلتوت موثر بود و تلاش‏های بی شائبه مرجع تقلید تامه جهان تشیع، حضرت آیت اللّه العظمی بروجردی در صدور فتوای شیخ شلتوت و برسمیت شناخته شدن مذهب شیعه در کنار مذاهب چهارگانه اهل تسنن که وحدت اسلامی را وارد مرحله نوینی می‏کرد. نقش بسزایی داشت.
علی رغم این تلاشهای وحدت طلبانه‌ی علمای شیعه و اهل تسنن، دولتها و ملتهای اسلامی همچنان در تب و تاب تفرقه می‏سوختند و استعمارگران شرق و غرب با دامن زدن به آتش تفرقه به غارت منابع کشورهای اسلامی می‏پرداختند. آغاز نهضت اسلامی امام خمینی در سال 1342 و وقوع انقلاب اسلامی 1357 ایران نقطه عطف تفکر وحدت اسلامی ـ وحدت شیعه و سنی از یک طرف و وحدت کشورها و دولتهای اسلامی از طرف دیگر ـ بود که شخص امام خمینی(ره) منادی این وحدت بود.
اندیشه وحدت امام خمینی علی رغم آنکه جنبه عبادی ـ سیاسی داشت. آرمان ویژه‏ای بود که این مقاله در صدد توضیح و تبیین این آرمان است. این سوال اساسی مطرح می‏شود که "انگیزه‏های امام خمینی(ره) در تفکر وحدت چه بود و چه اهدافی را تعقیب می‏نمود؟" در پاسخ به این سوال به نظر می‏رسد: اندیشه وحدت از دیدگاه امام خمینی وسیله و ابزار اصلی نفی سبیل و سلطه غیرمسلمانان بر امت اسلامی بوده و "وحدت رمز پیروزی و بقاء" امت اسلامی است.
"از جمله چیزهایی که برای قیام مسلمانان و مستضعفان جهان علیه چپاولگران جهانی و مستکبران جهانخوار لازم به تذکر است آن است که نوعاً قدرتهای ستمگر از راه ارعاب و تهدید یا بوسیله بوقهای تبلیغاتی خودشان و یا به وسیله عمال مزدور بومی خائنشان مقاصد خود را اجرا می‏کنند. در صورتی که اگر ملتها با هوشیاری و وحدت در مقابلشان بایستند موفق به اجرای آن نخواهند شد."

برادر مسلمانی که دانسته یا ندانسته مجری سیاستهای استعماری مبنی بر تفرقه افکنی بین مسلمانان شده ای؛ آیا می دانی؟

مسیحیان معتقدند که حضرت عیسی علیه السلام مجدداً باز می گردد ولی یهودیان حضرت مسیح علیه السلام را یک ملعون می دانند. جالب اینجاست که برخی از مسیحیان صهیونیست هم، یهود را ملعون می دانند و صرفا برای بازگشت مجدد حضرت مسیح لازم است یهود به آن سرزمین بازگردانده شود ولی به هر حال این پیوند را که میان یهودیان و مسیحیان صهیونیت می بینیم چیزی جز یک بهره برداری متقابل در منافع مشترک نیست.

دفاع از ساحت اعتقادات شیعه به ویژه اعتقاد به مهدویت و پاسخ به شبهات و پرسشهایی که در این زمینه مطرح بوده همواره وجه همت علمای شیعه بوده و بدون تردید آنچه همه بزرگان را به تلاش و مجاهده برای زدودن زنگارهای جهل و خرافه پیرامون آخرین ذخیره الهی حضرت بقیة الله العظم عجل الله تعالی فرجه الشریف واداشته شناخت و معرفتی بوده که آنها نسبت به وظیفه خود در قبال این موضوع داشته اند. آیا جوانان ما به چنان اعتقادی دست یافته اند که مرزداران حریم شیعه بتوانند بی هیچ دغدغه ای به اشتغالات علمی خود بپردازند؟

در سالهای اخیر از سوی دستگاههای اطلاعاتی کشورهایی چون آمریکا، انگلیس، رژیم صهیونیستی و... کتابهایی در مورد اعتقادات شیعه به ویژه موضوع مهدویت و انتظار نوشته شده و فیلمهایی ساخته شده با هدف ترویج و تبلیغ نگرش آخرالزمانی مسیحی، یهودی و تحقیر نگرش آخرالزمانی و موعود باوری اسلامی.

در کنار این خطرات بیرونی گروهی منحرف همچون انجمن حجتیه مجالس و محافلی را به بهانه یاد حضرت ولی عصر ارواحنا فداه برپا می کند و بجای باور کردن روحیه امید، سرزندگی، نشاط، تلاش و تکاپو در دل جوانان این سرزمین و بالا بردن سطح هوشیاری، بذر یأس و ناامیدی ، عزلت گزینی، بی مسئولیتی، بی تفاوتی و رخوت را در دل آنها می کارند.

قطعا با بالا بردن هوشیاری جامعه می توان امیدوار بود جامعه ما در پرتو گسترش و تعمیق فرهنگ مهدویت در برابر همه تهدیدها و توطئه ها پایداری ورزد و آمادگی بیشتری برای استقبال عدالت و درستکاری داشته باشند. (صحیفه نور-ج14-ص94)

قال الله الحکیم من اجل ذلک کتبنا علی بنی اسرائیل انّه من قتل نفساً بغیر نفس او فساء فی الارض فکانما قتل الناس جمیعاً و من احیاها فکانما احیی الناس جمیعاً .
گروهی از دانشمندان که غیرت دینی دارند به منظور جلب توجه جوانان و جذب قلوب ایشان که به حکم جوانی به هر چیز جدید ابراز علاقه شدید می کنند زیان بخش باشد یا مفید اصرار می ورزند که جوانان را به دین علاقه مند سازند و آنها را قانع کنند که دیانت اسلام همه شئون مادی را تصریحاً یا تلویحاً گفته و بیان کرده است و سپس شواهدی از آیات و روایات ذکر می کنند و در مقام تفسیر گفته اند و «بخلق مالا تعلمون » اشاره بسیار و طیاره است .
« یوم تأتی السماء بدخان » مبین خبر از گازهای سمی و کشنده است .
«انّا کنّا نستنخ ما کنتم تعلمون» نظر به ابزار سمعی و بصری داشته است ممکن است بگویید « فمن یعمل مثقال ذره خیراً یره » اشاره به شکافتن اتم و رسیدن به نتایج سودمند و صرف آن در راه خدمت عمومی بود « ومن بعمل مثقال ذره شراً یره » اشاره به استعمال آن در جنگ باشد و وسایل تخریبی ممکن است این تفاسیر با کمال خلوص نیت باشد ولی باید فراموش نکنیم که مشمول تفسیر به رأی نشود دین اسلام را این فضیلت کافی است که به هر چیز نافعی امر فرمود و از هر چیز زیانباری نهی کرد قرآن از قتل نفس و آدم کشی نهی کرد نه تنها به وسیله شمشیر و خنجر و تیر بلکه جلو آزادی و آبادی را گرفتن مردم را نادان گذاشتن و بیکار نگه داشتن نیز حکم کشتن است (1)

وحدت و همبستگی در جهان اسلام

خلیل الرحمن سلحشور

مسئله وحدت یکی از مهمترین ایده هایی است که مسلمانان از روزگار آغازین اسلام تا به حال، بر مبنای تعالیم عالیه ی اسلامی و دیانت حقّه توحیدی پیگیر آن بوده و در مقابله با دشمنان اسلام و مسلمین یک تز و یک نظریه و یک استراتژی و برنامه، در ابعاد مختلف، متناسب با مقتضیات زمان، آن را ارائه نموده اند.

در این مورد در متن منابع اصیل اسلامی بویژه در قرآن، واژه هایی چون«امت» و «امت واحده» به کار رفته است و در فقه و حقوق بین الملل اسلامی تحت عنون« دارالاسلام» و در اخلاق و اعتقادات اسلامی با عناوینی چون«الفت اسلامی» ، «اخوت اسلامی»، «برادری دینی» ، «همبستگی دینی» ، «تقارن اسلامی» و در زبان سیاستمداران و رجال و مصلحین مسلمان نیز به نامهایی چون «وحدت اسلامی» ، «اتحاد اسلامی»، «امت محمدیه»، «وحدت مسلمین» و اخیراً به زبان اصطلاحات سیاسی روز، در قالبهایی چون «بلوک اسلامی»، «جبهه یا کنگره اسلامی» و «انترناسیونالیسم اسلامی» و خلاصه در زبان غربیان « پان اسلامیسم» آمده و مطرح شده است.

تز«وحدت اسلامی» در اندیشه سیاسی بسیاری از علما و اندیشمندان مسلمان به چشم می خورد و هر یک به نوعی آن را بیان و تشریح کرده، راه حل ها و موانع موجود در راه وحدت را به رشته ی تحریر درآورده اند امّا سئوالی که به ذهن می رسد، این است که، چرا به رغم آنکه شعار وحدت و همگرایی در جهان اسلام بیش از یک سده توسط مصلحان جهان در اسلام مطرح شده است، در جهان اسلام به وحدت و همگرایی نمی رسیم؟ موانعی که در این خصوص بر سر راه وحدت اسلامی است، چیست؟

● نویسنده: عبدالرحیم - اباذری

● منبع: سایت های خبری - جام جم آن لاین

شرط احیای تمدن اسلامی در راه وحدت اسلامی تلاشهای تئوریک و عملی گوناگونی صورت گرفته است.

یکی از برجسته ترین چهره های معاصردر راه تحقق این هدف ، امام موسی صدر است که پس از اتمام تحصیلات حوزوی و دانشگاهی به لبنان رفت و در چارچوب استراتژی خود مبنی بر گفتگو و همزیستی ادیان ، در راه ساخت و تقویت وحدت اسلامی ، بنیان های مستحکمی را بنا گذاشت.

اکنون که در بیست و پنجمین سالگرد ربوده شدن امام موسی صدر قرار گرفته ایم و به منظور معرفی چهره های شاخص تفکر نوین تمدن دینی ، مقاله تحقیقی حجت الاسلام عبدالرحیم اباذری را به چاپ می رسانیم.

نویسنده سالهاست درباره شخصیت ، آثار و منظومه فکری و عملی امام موسی صدر تحقیق می کند و از آثار وی می توان به کتاب «امام محرومان» اشاره کرد که تاکنون 2بار توسط انتشارات رشد به چاپ رسیده است.

در این مقاله ، به صورت کوتاه و گذرا ، سیره عملی و تفکرات تقریبی این مجتهد فرزانه را درباره وحدت بین مذاهب مرور می کنیم :

روز شمار حیات

امام موسی صدر ، سال 1307 ه ش در بیت روحانیت و مرجعیت در محله عشقعلی شهر قم در یک منزل اجاره ای چشم به جهان گشود. پدرش مرحوم حضرت آیت الله العظمی سید صدرالدین صدر یکی از مراجع معظم تقلید وقت بود. خاندان شریف صدر از تبار پاک پیشوای هفتم شیعیان ، امام موسی کاظم (ع) و از سلسله سادات علوی به شمار می آیند. این نسل نور ، از قرون متمادی در 2سلسله صدر و شرف الدین امتداد یافت و از میان آن ها شخصیت های بزرگ علمی ، سیاسی ، اجتماعی پا به عرصه وجود گذاشتند که هر یک در ایران ، عراق و لبنان طلایه دار علم و دانش و جهاد و هدایت شدند. مادرش بی بی صفیه نیز از سلاله پاک پیامبر است ، چرا که او دختر عالم مجاهد مرحوم آیت الله العظمی حاج آقا حسین قمی است که تبارشان با 28 واسطه به امام حسن مجتبی (ع) گره می خورد. امام موسی صدر دوره ابتدایی و متوسطه را در دبستان حیات و دبیرستان سنایی قم به پایان رساند و در سال 1320ه ش به طور تمام وقت وارد حوزه علمیه قم شد. پس از اتمام سطح متوسطه و عالی به درس خارج فقه و اصول شخصیت های برجسته حوزوی راه یافت و به درجه اجتهاد رسید. او در کنار دروس حوزه ، وارد دانشگاه شد. در مهرماه 1329 در دانشکده حقوق تهران مشغول به تحصیل شد؛ در خرداد 1332 با نگارش پایان نامه ای تحت عنوان ترجمه شروط و صحت آن و با کسب نمره عالی و دریافت مدرک لیسانس حقوق اقتصادی از آن مرکز فارغ التحصیل شد. وی در کنار تحصیل در حوزه به تدریس فقه ، اصول ، فلسفه در سطح عالی همت گمارد و طلاب فاضل و پراستعدادی را شیفته حوزه درسی خود کرد که امروز اغلب آنان از شخصیت های بارز سیاسی ، مذهبی و حوزوی به شمار می آیند. امام موسی صدر در سال 1337 با همکاری چند تن از همفکران مجله مکتب اسلام ، اولین مجله حوزوی را بنیان نهاد

کتاب: چهل حدیث وحدت

نویسنده: محمد حسین فلاح زاده

مقدمه

وحدت، تپش هماهنگ قلبهاست و آهنگ حرکت دستها. وحدت اسلامى، عامل اقتدار اسلام در برابر کفر و نفاق و اختلاف، آفت بزرگ عزت و استقلال مسلمین است. آرمان و امید همه دوستان عظمت اسلامى، و جدائى و تفرقه، آرزوى شوم دشمنان دیرینه ماست. وحدت، کشتى نوح است و تفرقه، تازیانه عذاب الهى.

امید است در روزگارى که شیاطین، بذر نفاق و تفرقه مى‏پاشند تا در سرزمین مقدس اسلام، درخت دشمنى پرورش دهند، با بیدارى و یاد آورى سخنان وحدت بخش رسول خدا و ائمه معصومین علیهم السلام نقشه‏هاى شوم استکبار، نقش بر آب گردد و خداجویان وحدت‏اندیش برگرد قرآن و سنت هماهنگ شوند و با رهبرى عترت علیهم السلام پرچم استقلال و آزادى را در سراسر گیتى به ا هتزاز درآورند.

ان شاء الله

قال الله تعالى:

و لا تکونوا کالذین تفرقوا و اختلفوا من بعد ما جائهم البینات و اولئک لهم عذاب عظیم .

و بسان آنانکه پراکنده شدند و پس از آمدن دلیل‏هاى روشن الهى، اختلاف کردند، نباشید «زیرا» براى آنان عذابى بزرگ خواهد بود.

آل عمران / 105

یکی از اساسی ترین موضوعات مطرح در روابط اجتماعی مسلمانان که از آغاز ظهور اسلام و خصوصاً پس از تشکیل حکومت اسلامی مورد توجه قرآن مجید و شخص پیامبراکرم(ص) قرار داشت، مسئله مهم وحدت جامعه اسلامی بود.
«وحدت» و «اتحاد» همان یکپارچگی و همدلی به همراه محبت و دوستی است که در بین افراد و طبقات جامعه نمایان می شود. این موضوع در روابط اجتماعی مورد بحث قرار گرفته و بسیار حائز اهمیت است.علاوه بر آموزه های دینی، تاریخ نیز حکایت از آن دارد که در پرتو اتحاد و انسجام، ملت ها توانسته اند قله های بزرگ علم و پیشرفت را درعرصه های گوناگون فتح کنند.در نوشتار حاضر با الهام از کلام آسمانی وحی و نیز سخنان گهربار معصومین(ع) که برخاسته از وحی است، با نقش حیاتی و سازنده اتحاد ملی و انسجام اسلامی درروابط اجتماعی، آشنا می شویم. مطلب را با هم از نظر می گذرانیم:

فرهنگ غنی اسلام، ابعاد و زوایای گوناگون زندگی بشر را مورد توجه قرار داده و در هر مورد، اصول و آداب و احکام ویژه ای را ارائه نموده است که انسان با مراعات آنها می تواند درجات کمال را طی کند و سرانجام به سعادت مطلوب نایل آید.بحث از روابط اجتماعی یکی از مباحث مهم در زندگی مسلمانان است که موضوع وحدت امت اسلامی از فروع و زیرمجموعه های آن به شمار می رود.

راهکارهای تقویت اتحاد ملی وانسجام اسلامی

انسجام اسلامى و تجلى آن در عرصه سیاست خارجى/سید مرتضى مفیدنژاد

اتحاد ملى و انسجام اسلامى همانقدر که در بین توده ها و آحاد مردم و دولتمردان جمهورى اسلامى ایران اهمیت دارد‌ در عرصه ى بین المللى و بر طبق معیارهاى تعریف شده سیاست خارجى داراى اهمیت فوق العاده اى مى باشد. انسجام اسلامى و اتحاد بین ملتها و دولتهاى مسلمان در حال حاضر و با شرایط کنونى جهان بسیار مهم مى باشد و راهبرد انسجام اسلامى و وفاق ملى و همگرایى با دولتها و ملتهاى مسلمان در عرصه ى روابط خارجى باید هر چه محکمتر و جدى تر در دستور کار سیاستگزاران خارجى کشور قرار گیرد.

بنیانگذار کبیر جمهورى اسلامى ایران حضرت امام خمینى (ره) نیز در طول عمر با برکت خویش و خصوصا بعد از پیروزى انقلاب اسلامى بر انسجام و اتحاد هر چه بیشتر کشورهاى جهان اسلام تاکید زیادى مى نمودند. ایشان مکرر به دولتهاى مسلمان این هشدار را مى دادند که مبادا با بى فکرى و توجه نکردن به موازین اسلامى و دستورات اسلام از آرمانها و انسجامى که بین دولتهاى مسلمان باید وجود داشته باشد دور شوند. رهبر فقید جمهورى اسلامى ایران ملتهاى مسلمان را نسبت به این مسئله هشدار مى دهد که مبادا فریب سیاستها و جریانهاى نادرست دولتهایشان را بخورند. ایشان متذکر مى شوند که دولتها غالبا مسائل را به صورت وارونه و برخلاف واقع جلوه مى دهند و همین باعث مى شود تا ملت ها منحرف شوند در صورتیکه قطعا منطق ملت ها با دولتها متفاوت است.

امام (ره) در جایى پیرامون انسجام و وحدت هر چه بیشتر تصریح مى کنند:

« مادامى که با هم اختلاف داریم قدرتهاى بزرگ از ما استفاده خواهند کرد. مسلمین اگر با هم مجتمع شوند‌، حکومتها با هم تفاهم کنند، ملتها هم تفاهم خواهند کرد. ملتها مخالف با هم نیستند. حکومتها نمى گذارند ملت ها با هم تفاهم کنند. اگر این مشکله ى حکومتها برداشته بشود، از ممالک اسلامى هیچ قدرتى بالاتر از قدرت اسلام و مسلمین نخواهد بود. زیرا که مسلمانان بیش از یک میلیارد جمعیت دارند و خزائن فراوان. »

امام خمینى (ره) تاکید مى کنند مرزها را نباید اسباب جدایى قلب ها دانست ، درست است که مرزها جدا است ولیکن قلب ها باید با هم باشند ایشان به عناوین مختلف بر قدرت انسانى و نیروهاى طبیعى مسلمانان اشاره مى کند و آنها را تشویق مى کند تا در عرصه هاى مختلف دست در دست یکدیگر از منافع جهان اسلام که دیگر در قالب یک مرز جغرافیایى محدود نمى گنجد صیانت کنند.(1)

مقام معظم رهبرى نیز در طول سالهاى گذشته به تناسب مناسبت ها و رخدادهاى پیش آمده مختلف بر محکم تر شدن رشته هاى اتحاد میان اجزاى مختلف جهان اسلام و نزدیک شدن ملت هاى مسلمان تاکید کرده اند. ایشان در این مورد متذکر مى شوند:

« امروزه بیشتر از همیشه باید به وحدت کلمه مسلمین اهمیت داد زیرا اختلاف راه همیشگى نفوذ دشمنان در جوامع اسلامى بوده است. راههاى بلند مدت اختلاف و شکاف که صد و یا دویست و یا پانصد سال به طول مى انجامیده، آیینى استعمارى بوجود مى آورده تا زخمى در پیکر و مجموعه ى عالم اسلامى ایجاد کند که درمانش به سادگى میسر نباشد ................. اگر بنا باشد تاریخچه ى استفاده هایى که استعمار از این شکاف و زخم کرده است بیان شود، یک کتاب خواهد شد.2»

اما در عرصه سیاست خارجى اینکه چگونه مى توان با راهبرد و استراتژیهاى مناسب زمینه هاى وحدت و همگرایى هر چه بیشتر ملت مسلمان را فراهم کرد خود بحث مهمى است که نیاز به تحقیق و تفضیل فراوان دارد.

نکاتى که در ادامه مى آید در واقع نگاهى گذرا به راهبردهاى اولیه در جهت دستیابى به انسجام هر چه بیشتر جهان اسلام در عرصه هاى مختلف مى باشد.

امید آن است که تفصیل کامل آن و برنامه ریزى پیرامون تحقق آنها در آینده توسط کارشناسان و مسئولان امر هر چه کاملتر و بهتر مورد توجه قرار گیرد.

تلاش در جهت همگرایى

از آنجا که اکثریت جهان اسلام را اهل تسنن تشکیل مى دهند و تلاش دشمن از گذشته دور بر مبناى « تفرقه بینداز و حکومت کن » بوده است باید در تعقیب سیاست هاى کلى نظام تلاش همه جانبه اى را براى همگرایى میان مسلمانان فرق مختلف صورت داده و با هر نوع تفرقه و تشدید اختلاف برخورد نماید. ارگانهاى ذیربط باید با مطالعه ى دقیق از جوامع مختلف اسلامى و شناخت عوامل همگرایى و واگرایى به صورت موردى برنامه ریزى و تلاش پیگیرانه اى را در جهت تقویت وفاق هر چه بیشتر عوامل واگرایى صورت دهند.

مقام معظم رهبرى نیز به فراخور شرایط و مناسبت ها بر این مسئله صحه گذاشته اند که وحدت به این معنا نیست که شیعه و سنى دست از عقاید خود بردارند و بر موارد جدیدى اتفاق کنند بلکه مقصود این است که فرق مختلف اسلامى و ملتهاى مختلف جهان اسلام داراى نقاط افتراق و اشتراکى هستند که آنها باید هر چه بیشتر بر نقاط اشتراک ( که تعداد آن بسیار زیادتر از نقاط افتراق است ) تاکید کنند و از پرداختن و بحث و مجادله بر نقاط افتراق بپرهیزند. »

در عین حال این مسئله هم را باید بپذیریم که جوامع شیعى در جهان اسلام به عنوان پایگاهى ثابت براى انقلاب اسلامى و جمهورى اسلامى مى باشد که سیاست همگرایانه ایران با جوامع مختلف نباید موجب واگرایى نسبت به شیعیان گردد.

2) ابزارهاى فرهنگى در این عرصه مى تواند کمک شایانى به جریان و تصمیم گیریهاى سیاست خارجى کشور بنماید. افزایش آگاهى در جوامع اسلامى از طریق رسانه ها مبنى بر تداوم مقاومت و ایستادگى در مقابل قدرتهاى سلطه جو و دعوت آنها در ایجاد گسترش جنبش هاى اجتماعی، سیاسى بر جاى حاکمیت اسلام و با الگوگیرى از انقلاب اسلامى و همگرایى هر چه بیشتر در اصول و مواضع باعث مى شود تا جریان دستیابى به انسجام هر چه بیشتر تحت لواى اسلام سرعت بیشترى به خود بگیرد.

هنر انقلاب اسلامى و جمهورى این است که با تکیه بر نقاط مشترک ملتها و دولتهاى مسلمان آنها را از جهت فکرى و ایدئولوژیک کمک کند تا دست از خصومت و دشمنى با یکدیگر و سایر گروهها و فرق اسلامى بردارند و همه نیرو و توان خود را در مقابل دشمن مشترک به کار گیرند.

3) ارتباط و تعامل هر چه بیشتر رهبران انقلاب و علماى بلاد اسلامى مى تواند در انسجام و وحدت بیشتر جهان اسلام و کشورهاى اسلامى موثر باشد. کشور ما مى تواند نقش بسیار مهمى در توسعه ى وحدت اسلامی، کاهش اختلافات و هدایت گروهها و جنبش ها ایفا نماید. توسعه خانه هاى فرهنگ ایران، حوزه هاى علمیه طلاب خارجى در داخل و خارج، سازماندهى جوانان مسلمانان، ایجاد تشکل هاى غیر دولتى در میان نخبگان جهان اسلام و برنامه ریزى با توجه به استعدادهاى هر منطقه مى تواند تاثیرات عمیقى بر افزایش استعداد جهان اسلام بر جاى گذارد.

البته نکته مهم اینجاست که این ارتباط باید به سطح روساى دولتهاى اسلامى و رهبران نهضت ها و جنبش هاى ذى نفوذ مسلمان هم بسترى یابد و مراقبت هاى لازم در جهت هدایت جوامع اسلامى مبنى بر ایجاد همگرایى در میان مسلمانان و ایستادگى در مقابل قدرتهاى استعمارى صورت گیرد.

اتحاد ملی و انسجام اسلامی دو حلقه مفقوده

مبانی اتحاد ملی و انسجام اسلام

واعتصموا بحبل الله جمیعا و لا تفرقوا

دوازده پیشنهاد راهبردی برای تحقق انسجام اسلامی

بدون تردید با وجود همه دشمنی‌هایی که با این اصل به خصوص در بخش وحدت اسلامی آن می‌شود، ایده وحدت اسلامی که منادی آن در دهه‌های اخیر امام خمینی بود، یک ایده استوار، معقول، شدنی و حیاتی برای حفظ هویت اسلامی شرق است. در این زمینه، باید یکسره کوشید و از ابراز نظرهای افراطی هراسی به خود راه نداد و در هر دو بخش چه این سوی و چه آن سوی، با افراطی‌ها مبارزه کرد، کسانی که برای ریختن خون مسلمانان از شیعه و سنی ارزشی قائل نیستند و خود جای گرم و نرمی دارند و بدون واهمه از انفجار و انتحار، با دلمشغولی‌های آرام خویش زندگی می‌کنند.

در اینجا تنها بر اساس تجربه مطالعاتی در زمینه تاریخ و سیاست، اصولی را که رعایت آنها می‌تواند به امر وحدت اسلامی کمک کند ارائه می‌کنیم. هرچند ممکن است، سخن تازه‌ای در این زمینه نبوده و شاید صرفا تدوین آن تا اندازه‌ای تازه باشد.

بدون تردید با وجود همه دشمنی‌هایی که با این اصل به خصوص در بخش وحدت اسلامی آن می‌شود، ایده وحدت اسلامی که منادی آن در دهه‌های اخیر امام خمینی بود، یک ایده استوار، معقول، شدنی و حیاتی برای حفظ هویت اسلامی شرق است. در این زمینه، باید یکسره کوشید و از ابراز نظرهای افراطی هراسی به خود راه نداد و در هر دو بخش چه این سوی و چه آن سوی، با افراطی‌ها مبارزه کرد، کسانی که برای ریختن خون مسلمانان از شیعه و سنی ارزشی قائل نیستند و خود جای گرم و نرمی دارند و بدون واهمه از انفجار و انتحار، با دلمشغولی‌های آرام خویش زندگی می‌کنند.